PvdA schiet mis in kritiek op SP

by Arjo Klamer
de Volkskrant, Forum, 20 november 2006 (pagina 09)

De SP staat voor een warmere samenleving, en voor een financieel verantwoord beleid, antwoordt Arjo Klamer de critici van de succespartij.

7 oktober 2006, Agnes Kant, Harry van Bommel en Jan Marijnissen op SP-congres in Amsterdam.

Omar Ramadan (Forum, 17 november) laat de typische reactie zien van de PvdA op de SP. Hij schetst een nachtmerriescenario als de SP de macht zou krijgen. In een verkiezingsstrijd is de verleiding groot om ongenuanceerd te worden, zeker wanneer verlies dreigt. Maar zo ongenuanceerd hoeft het nu ook weer niet.

De SP heeft op dit moment een belangrijke inbreng. De afgelopen twintig jaar hebben de regeringspartijen marktwerking gepropageerd als de oplossing van al onze problemen. Consumenten zouden meer keuze krijgen en producenten zouden goedkoper en efficiënter produceren. De overheid werd dan kleiner, en gelden werden overgeheveld van de openbare schatkist naar de portemonnee van u en mij. Het klonk allemaal goed, maar Nederlanders geven in allerlei enquêtes aan niet blij te zijn met de gevolgen. Men vindt de samenleving killer geworden en harder ook. Veel Nederlanders ergeren zich aan de managers die de marktwerking hebben uitgebuit om zichzelf riante salarissen te geven. Marktwerking heeft grotere ongelijkheid in de hand gewerkt. De SP gaat het concreetst in op de oorzaken van dit grote onbehagen.

De SP wil bijvoorbeeld werken aan verbetering van publieke voorzieningen, zoals de bijstand, de gezondheidszorg en het onderwijs. Nu willen alle partijen wel investeren in de gezondheidszorg en het onderwijs maar de SP is het meest gecommitteerd aan de publieke zaak. Het is dan niet de bedoeling oude toestanden te herstellen. In de discussies die ik heb met Kamerleden van de SP gaat het niet alleen over de terugdringing van de marktwerking maar ook over de doelmatigheid van publieke instellingen. Het gaat dus niet om een grotere overheid maar om een betere overheid.

Belangrijk in de aanpak van de SP is ook participatie. Geen rechten zonder verantwoordelijkheden. U en ik zijn niet in de eerste plaats consumenten, zoals in het vrije-marktscenario, maar burgers. Of u nu een recente immigrant bent, ouder, of oudere, de vraag is steeds: wat kunt en wilt u bijdragen aan de samenleving. Die bijdrage kan in de vorm van werk komen. Ramadan gaat voorbij aan dat accent als hij uitsluitend aandacht heeft voor de verhoging van de bijstand. Die verhoging is overigens terecht, want van de huidige bijstand kan niemand rondkomen. De SP is ook niet tegen fraudebestrijding, zoals Ramadan insinueert. In dit opzicht werken SP-wethouders goed samen met PvdA-wethouders.

Het is waar dat de SP het bedrijfsleven zwaarder wil belasten; maar de partij wil zich ook sterk maken voor kleine middenstanders en wil verlichting in de lasten van huishoudens. Het is ook waar dat de SP haar programma heeft laten doorrekenen door het Centraal Planbureau, en daar zeker zo goed uitkomt als de PvdA.

Een andere vrees betreft het vermeende isolationisme van de SP. Ook Ramadan komt met dat argument. Maar dan heeft hij niet goed geluisterd naar de argumenten die Harry van Bommel — de SP is meer dan Jan Marijnissen — aanvoerde in zijn campagne tegen de Europese Grondwet. Het bezwaar van dit Europa is vooral dat het de marktwerking in de hand werkt, en bijdraagt aan de verharding en vervreemding waar zoveel Nederlanders moeite mee hebben. Doordat de PvdA zich met het CDA gecommitteerd heeft aan dit Europa, wordt het moeilijk om nu plotseling te pleiten voor een ander Europa, een socialer Europa dus. De SP is consistenter. Haar beleid voor een ander Europa heeft niets isolationistisch.

Het grote gevoel van onbehagen is te belangrijk om te negeren. Het kan dan ook niet bevreemden dat Nederlanders kiezen voor een socialer beleid. Het gaat om meer dan de eigen portemonnee: om een warmere samenleving waarin jong en oud, oude en nieuwe Nederlanders zich thuis voelen. Het SP van nu kan een serieuze bijdrage te leveren aan de kwaliteit van die samenleving.

Copyright: de Volkskrant