We kunnen nog terug naar de gulden

by Arjo Klamer 

GPD bladen, 28 November 2003
De Gelderlander, 29 November 2003
Katholiek Nieuwsblad(21) 12/13 p.10, 19 December 2003

Kunnen we terug naar de gulden? Natuurlijk. We konden toch ook overstappen naar de gulden. Willen we het ook? denkt van wel.

De suggestie terug te keren naar de gulden is alleen al een taboe in bestuurlijk Nederland. "Ondenkbaar, die terugkomst van de gulden", roept men in koor. "Geen sprake van." "Een stap terug", zegt ook Wouter Bos van de PvdA. Alsof mensen die de gulden terugwillen (het merendeel van de Nederlanders, zo weet Maurice de Hond) sentimenteel zijn en dus irrationeel.

Wat wil je als de Nederlanders die min of meer verantwoordelijk zijn voor het feit dat we de euro hebben, nu roepen dat we 'beduveld' zijn (Nout Wellink van de Nederlandse Bank) en verzuchten 'konden we maar naar de gulden terug' (Zalm)? Vooral de VVD'ers wilden indertijd de gulden alleen opgeven tegen keiharde garanties zoals vastgelegd in het Stabiliteitspact.

Ieder land dat deelnam zou zich verplichten zijn begrotingstekort beneden de 3 procent van het bruto nationaal product te houden op straffe van fikse boetes. Ik hoor nog Bolkestein in de Tweede Kamer verkondigen dat wat hem betreft aan die strikte voorwaarden was voldaan en dat die euro er dus mocht komen.

Tegenstanders, onder wie ondergetekende, wezen erop dat zo'n Stabiliteitspact een wassen neus is, dat de grote landen zich er toch niet aan zouden houden. "Nee, afspraak is afspraak", was de repliek. Vier jaar later al krijgen de Koks, de Bolkesteins, de Zalms en de Wellinks ongelijk. Het Stabiliteitspact is inderdaad een wassen neus. Aan hun harde voorwaarden wordt niet voldaan. Zijn ze principieel dan geven ze hun ongelijk toe en steunen ze de campagne om de gulden weer terug te krijgen.

De ontbinding van het Stabiliteitspact is niet de enige reden om een terugkeer van de gulden te willen. Zoals de Zweden, de Denen en de Engelsen maar al te goed weten, heeft de euro vergaande politieke consequenties die onwenselijk zijn. Daarom stemden de Zweden onlangs in een referendum tegen de euro en blijven de Denen en de Engelsen uit de eurozone.

De euro betekent onder meer een afbreuk van sociale verworvenheden, een verdere ondermijning van ons democratisch bestel en een toenemende machteloosheid van Nederlandse burgers. Ik spreek u dus niet aan als consument 'want voor u is die euro na een gewenningsperiode wellicht best gemakkelijk' maar als burger. Hecht u aan een autonome, zorgzame en democratisch vitale samenleving, zoals ik dat doe, dan heeft u goede reden de gulden terug te willen.

Degenen die de euro willen houden, tekenen voor een vergaande politieke integratie van de euro-landen. In een zwakke politieke unie is de monetaire unie onhoudbaar. Dat bleek wel weer

uit het gesteggel over het Stabiliteitspact. Net als in dollar-land moeten de afzonderlijke staten aan een strikt begrotingsregime onderworpen worden en zich schikken bij een gemeenschappelijk sociaal, economisch en buitenlands beleid.

Net als in dollar-land zullen burgers een aanzienlijk deel van hun belasting direct aan Brussel dienen af te dragen, want euro-land heeft het geld nodig om regio's die achterblijven te helpen. Dat is een uiterst onprettig vooruitzicht vooral als duidelijk wordt dat invloed op de besteding van dat geld miniem is. Want echt democratisch zal dat grote Europa nooit worden. Daar is het te groot voor.

Het Europees parlement is een democratisch onding. Hoe meer macht daarnaar overgeheveld wordt, hoe onmachtiger u en ik als burgers worden, en dat zeker als Nederlandse burgers. Ons nationaal parlement heeft steeds minder in te brengen en de Nederlandse vertegenwoordiging in dat Europarlement is verdeeld en te verwaarlozen. En dat alles dankzij de euro.

Er is meer. Stelt u prijs op de sociale zekerheden die in de loop der tijden gerealiseerd zijn met goede sociale voorzieningen, dan zult u net als ik zich verbaasd hebben dat we ons die voorzieningen niet meer kunnen veroorloven terwijl Nederland nog nooit zo rijk is geweest als nu. De reden is de euro. Want de euro dwong de Nederlandse overheid haar belastingen drastisch te verlagen om te zorgen dat de economie kon blijven concurreren met andere eurolanden.

Minder belasting betekent minder geld voor sociale voorzieningen. Voilé. Die euro gaan we dus ernstig betreuren, als we dat niet al doen.

Kunnen we terug? Natuurlijk. Landen veranderen hun munteenheid voortdurend. Wij hebben onlangs toch ook die euro ingevoerd? De banken weten nu hoe dat moet, zo'n omschakeling, dus dat maakt een volgende omschakeling nog gemakkelijker. Praktisch geeft het geen probleem.

Problematischer zijn de politieke consequenties. Gaan we terug naar de gulden dan moeten we de droom van een groot en machtig Europa opgeven. Ik heb daar geen probleem mee.

Integendeel, ik woon liever in een kleine, onafhankelijke politieke eenheid die net groot genoeg is voor een vitale democratie en heuse solidariteit. Daarbij komt dat kleine, onafhankelijke landen het over het algemeen beter doen dan grote landen. Wat we meepikken zijn de verworvenheden van het Europese experiment zoals open en toegankelijke Europese markten.